Ένα ακόμη χαϊκού...

Αρρώστησα.
Μόνο τα όνειρά μου
συνεχίζουν το ταξίδι
σ΄αυτή την ερημιά.


Ματσούο Μπασό ~ Μετάφραση: Γ. Μπλάνας 

Δημουλά Κ. - Απροσδοκίες

Ένα από τα εντονότερα και πιο αφοπλιστικά ποιήματα της Κικής Δημουλά: 



Θεέ μου τι δεν μας περιμένει ακόμα.

Κάθομαι εδώ και βρέχομαι.
Βρέχει χωρίς να βρέχει
όπως όταν σκιά
μας επιστρέφει σώμα.

Κάθομαι εδώ και κάθομαι.
Εγώ εδώ, απέναντι η καρδιά μου
και πιο μακριά
η κουρασμένη σχέση μου μαζί της.
Έτσι για να φαινόμαστε πολλοί
κάθε που μας μετράει το άδειο.

Φυσάει άδειο δωμάτιο.
Πιάνομαι γερά από τον τρόπο μου
που έχω να σαρώνομαι.

Νέα σου δεν έχω.
Η φωτογραφία σου στάσιμη.
Κοιτάζεις σαν ερχόμενος
χαμογελάς σαν όχι.
Άνθη αποξηραμένα στο πλάι
σου επαναλαμβάνουν ασταμάτητα
το ακράτητο όνομα τους semprevives
semprevives – αιώνιες, αιώνιες
μην τύχεις και ξεχάσεις τι δεν είσαι.


~ Από τη συλλογή ''Χαίρε Ποτέ'' (1988) ~ 

Αχμάτοβα Α. - Αυτή είμαι...

Αυτή είμαι• σας εύχομαι μιαν άλλη, καλύτερη,
Δεν εμπορεύομαι πια την ευτυχία,
σαν τους τσαρλατάνους και τους χοντρέμπορους.
Όσο όλοι αναπαύονταν ειρηνικά στο Σότσι,
εμένα μ' επισκέπτονταν έρποντας τέτοιες νύχτες,
κι άκουγα να χτυπούν τέτοια κουδούνια!
Οι ανοιξιάτικες ομίχλες πάνω από την Ασία
και οι φοβερά ζωηρόχρωμες τουλίπες 
ύφαναν χαλί εκατοντάδες μίλια.
Ω, τι να την κάνω αυτή την αγν'ότητα
τι να την κάνω την απλή ακεραιότητα;
Ω, τι να κάνω μ' αυτούς τους ανθρώπους!
δεν τα κατάφερα ποτέ να μείνω θεατής,
για κάποιο λόγο πάντα εισερχόμουν 
στις πλέον απαγορευμένες ζώνες της ουσίας.
Ήμουν η θεραπεύτρια της τρυφερής ασθένειας,
η πιο πιστή φίλη των ξένων συζύγων
και πολλών συζύγων η απαρηγόρητη χήρα.
Το στεφάνι τα άσπρα μου μαλλιά δεν τ' απόκτησα ανάξια
και τα μάγουλα, καμένα από πυρκαγιά,
τρομάζουν τώρα τους ανθρώπους με το σκοτεινό τους χρώμα.
Πλησιάζει όμως το τέλος της περηφάνιας μου,
και θα χρειαστεί, όπως η άλλη - η μαρτυρική Μαρίνα -
να ξεδιψάσω πίνοντας το τίποτα...

(Μετάφραση: Τατιάνα Ντίκο) 

Ένας επαναστάτης μέσα στην επανάσταση: Ρεϊνάλδο Αρένας

Αφορμή για την ανάρτηση αυτή στάθηκε η ταινία του J. Schnabel που με λιτό και αξιόλογο τρόπο παρουσιάζει τη ζωή του Ρ. Αρένας- του μεγαλύτερου Κουβανού συγγραφέα που λογοκρίθηκε, φυλακίσθηκε και παραγκωνίσθηκε από το καθεστώς της ''ισότητας'' και της ''δικαιοσύνης''... τον κομμουνισμό. Τη ζωή του Αρένας την χαρακτηρίζει η παραδοξότητα. Ένα παράδοξο αποτελεί το γεγονός ότι ο ίδιος ο Αρένας, νεότερος, είχε ταχθεί με τους αντάρτες, στο πλευρό του Κάστρο. Το καθεστώς του Κάστρο θα είναι κι αυτό που θα τον οδηγήσει στην αυτοεξορία και στον καλλιτεχνικό παραγκωνισμό. Ο λόγος είναι ένας: η ομοφυλοφιλία του Αρένας. 
Ο Αρένας χαρακτηρίζεται ως "αντεπαναστάτης συγγραφέας" και απαγορεύονται τα γραπτά του εντός Κούβας. Το μόνο βιβλίο του που θα εκδοθεί στην Κούβα είναι ''Ο Σελεστίνο πριν την αυγή''. 
Ο Ρ. Αρένας συμπυκνώνει τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου που πίστεψε, βίωσε και με το δικό του τρόπο δεν πρόδωσε την επανάσταση. Ήταν το χωριατόπαιδο που έφερε την ανταρσία μέσα στο σπίτι, γενόμενος συγγραφέας. Ήταν ο φυλακισμένος που βίωσε την αισχρότητα των κελιών απομόνωσης, αυτά τα ατομικά στενά κελιά. Ήταν ο άνδρας που αναγκάσθηκε να απαρνηθεί την ταυτότητα του και που αυτοεξορίστηκε- κι αυτός, μαζί με εκατοντάδες άλλους Κουβανούς- το 1980 προς τις ΗΠΑ. 
Στο σημείο εκείνο, από το Καστρικό καθεστώς, τον περιλαβαίνει η υποκρισία και ο ψευτομοντερνισμός των ΗΠΑ. Θα αυτοκτονήσει δέκα χρόνια μετά, το 1990 στην Αμερική, παραδιδόμενος στη δίνη του Aids. Μετά το θάνατό του- ως γνωστόν- θα ακολουθήσει η αναγνώρισή του ως έναν από τους σημαντικότερους λατινοαμερικανούς συγγραφείς. 

Καλύτερα όμως να τα ''πει'' ο ίδιος ο Αρένας....



ΕΙΜΑΙ ΕΚΕΙΝΟ Τ'ΑΓΟΡΙ 

Είμαι εκείνο τ' αγόρι με το στρογγυλό, βρώμικο πρόσωπο
Που σε κάθε γωνιά σ' ενοχλεί μ' εκείνο το "σου περισσεύει ένα τάλιρο"
Είμαι εκείνο το αγόρι με το βρώμικο πρόσωπο
Αναμφίβολα ανεπιθύμητο
Που από μακριά ατενίζει τα βαγόνια
Γεμάτα παιδιά που γελάνε και χοροπηδάνε
Είμαι εκείνο τ' αντιπαθητικό αγόρι
Οριστικά ανεπιθύμητο 
Με το στρογγυλό βρώμικο πρόσωπο
Που απέναντι στα γιγάντια φώτα του δρόμου, ή κάτω από τις ποδιές των
ηλικιωμένων γυναικών επίσης φωτισμένων, ή μπροστά από τα μικρά κορίτσια
που μοιάζουν να αιωρούνται
Προβάλλει την προσβολή του βρώμικου προσώπου του
Είμαι εκείνο το οργισμένο και μοναχικό αγόρι παντός καιρού
Που σου πετάει την προσβολή του οργισμένου αγοριού παντός καιρού
Και σε προειδοποιεί:
Αν υποκριτικά μου χαϊδέψεις το κεφάλι
Θα εκμεταλλευτώ την ευκαιρία για να σου κλέψω το πορτοφόλι
Είμαι εκείνο τ' αγόρι παντός καιρού
Μπροστά στο πανόραμα του επικείμενου τρόμου, της επικείμενης λέπρας, των 
επικείμενων ψύλλων, των προσβολών και του επικείμενου εγκλήματος.
Είμαι εκείνο τ' αποκρουστικό αγόρι που αυτοσχεδιάζει ένα κρεβάτι από παλιά
χάρτινα κουτιά και περιμένει, βέβαιο, πως θα με συνοδέψεις. 

~ μετάφραση Χαράλαμπος Αριστοτέλους  (Avant Garde - Cyprus Free Press)  ~

Μαβίλης Λ. - Λήθη

Το πιο γνωστό σονέτο του Λ. Μαβίλη: 

Καλότυχοι οἱ νεκροὶ ποὺ λησμονᾶνε 
τὴν πίκρια τῆς ζωῆς. Ὅντας βυθίσει 
ὁ ἥλιος καὶ τὸ σούρουπο ἀκλουθήσει, 
μὴν τοὺς κλαῖς, ὁ καημός σου ὅσος καὶ νἆναι.

Τέτοιαν ὥρα οἱ ψυχὲς διψοῦν καὶ πᾶνε 
στῆς λησμονιᾶς τὴν κρουσταλλένια βρύση· 
μὰ βοῦρκος τὸ νεράκι θὰ μαυρίσει, 
ἂ στάξει γι᾿ αὐτὲς δάκρυ ὅθε ἀγαπᾶνε.

Κι ἂν πιοῦν θολὸ νερὸ ξαναθυμοῦνται. 
Διαβαίνοντας λιβάδια ἀπὸ ἀσφοδύλι, 
πόνους παλιούς, ποὺ μέσα τους κοιμοῦνται.

Ἂ δὲ μπορεῖς παρὰ νὰ κλαῖς τὸ δείλι, 
τοὺς ζωντανοὺς τὰ μάτια σου ἂς θρηνήσουν: 
Θέλουν μὰ δὲ βολεῖ νὰ λησμονήσουν.

Άννα ντε Νοάιγ - Οι Σκιές

Γαλλίδα ποιήτρια. Πλήρες όνομα: Άννα-Ελιζαμπέτ ντε Νοάιγ, πριγκίπισσα Μπρανκοβάν, κόμισσα Ματιέ. Από πατέρα Ρουμάνο και Ελληνίδα μητέρα (τη Ραλλού Μουσούρου), μεγάλωσε σε αριστοκρατικό περιβάλλον, έζησε κοσμική ζωή και ταξίδεψε πολύ. Με επιδράσεις από τον Χάινε, τους παρνασσικούς ποιητές και τον Ουγκώ, έγραψε αρκετές ποιητικές συλλογές και μυθιστορήματα με αυτοβιογραφικά στοιχεία. Το 1912 λόγοι υγείας την ανάγκασαν να περιοριστεί στο αρχοντικό της, όπου με την καλλιέργεια και την ευγλωττία της εντυπωσίαζε τους φίλους επισκέπτες της (Μαρσέλ Προυστ, Πωλ Βαλερύ, Ζαν Κοκτώ).

Έργα της: Η αμέτρητη καρδιά (1901), Σκιερές μέρες (1902), Θάμπη (1907), Η τιμή να πονάς (1927), κ.ά.

Όταν πια θα ’μαι κουρασμένη 

εδώ να ζω μόνη και ξένη

χρόνους αβίωτους,

θα πάω να δω τη χώρα που ’ναι 

οι ποιητές και καρτερούνε 

με το βιβλίο τους.

Φρανσουά Βιγιόν, σκιά μου φίλη, 

που ταπεινά καθώς οι γρύλοι

ετραγουδούσες,

πόσο η ψυχή μου θα σ’ επόνει, 

όταν σ’ επρόσμενε η αγχόνη

κι έκλαιαν οι Μούσες!

Τάχα τρεκλίζοντας ακόμα, 

Βερλαίν, κρατάς αυλό στο στόμα,

δεύτερος Παν,

πάντα είσαι απλός και θείος εσύ, 

μεθώντας με οίστρο, με κρασί, 

pauvre Lélian* ;

Και τέτοιο αν είχες ριζικό, 

που άλλο δεν είναι πιο φριχτό,

Ερίκε Χάινε ,

ούτ’ έτσι ωραίο σαν το δικό σου, 

στα χέρια μου το μέτωπό σου 

γείρε και πράυνε.

Εμένα διάβηκε η ζωή 

όλη ένα δάκρυ, απ’ το πρωί

έως την εσπέρα.

Κι άλλο πια τώρα δε μου μένει, 

παρά, θεοί μου αγαπημένοι, 

νά ’ρθω εκεί πέρα.

  μτφρ. Κ.Γ. Καρυωτάκης (1896-1928)

* Αναγραμματισμός του ονοματεπώνυμου Paul Verlain.

Ο καταραμένος Κορμπιέρ

Παρηγορηθείτε, οι άνθρωποι ψοφάνε σαν μύγες...

Ο Εντουάρ Ζοασίμ Κορμπιέρ, γνωστός ως Τριστάν Κορμπιέρ (18 Ιουλίου, 1845 – 1 Μαρτίου, 1875), ήταν Γάλλος ποιητής.

~ ~ ~

Στους πέντε ποιητές που ο Βερλέν αναφέρεται στο δοκίμιό του για τους καταραμένους ποιητές, υπάρχει και το όνομα Κριστάν Κορμπιέρ μέσα. Ένας ποιητής με τόσο σύντομη ζωή - σύντομη σε όλα της... Παραγνωρισμένος, απόκληρος, σακατεμένος στην υγεία, καταφέρνει μόλις να εκδώσει μία ποιητική συλλογή, τις 'Κίτρινες Αγάπες', άφαντη και άγνωστη στον περισσότερο κόσμο. Ακόμα και η αλλαγή του ονόματός* του σηματοδοτεί την τραγικότητα που τον διακατείχε. Η σωματική του αρρώστια τον αφήνει συνεχώς ανολοκλήρωτο. Μόνος του θα πεθάνει το 1875, χωρίς να έχει κλείσει ούτε τα 30 του χρόνια. 



Ακολουθεί ένα από τα πιο έντονα ποιήματα του Κορμπιέρ: 


ΑΓΡΥΠΝΙΑ

Αγρύπνια, ζώο αψηλάφητο!
Δεν νιώθεις απ' αγάπη,
Για νά 'ρθεις να λιγοθυμήσεις σαν θα δεις
Κάτω απ' το κακό σου μάτι, τον άνθρωπο να

δαγκώνει
Τα σεντόνια και μες στη πλήξη να
στριφογυρνά...
Κάτω απ' το κατάμαυρο διαμάντι του ματιού
σου.

Λέγε! Γιατί ενώ περνά κατάλευκη η νύχτα
Ίδια. Κυριακή που βρέχει
Έρχεσαι να μας γλείφεις σα σκυλί;
Ελπίδα ή Πόνος π' αγρυπνά
Στ' αφτί; που γι' άκουσμα τεντώνεται,
Σιγά να μιλά σιγά... και τίποτα να μη μας λέει;

Γιατί στο στεγνό μας λαιμό,
Να γέρνει πάντα η άδεια σου κούπα
Και την τραχηλιά μας προτεταμένη να αφήνεις;
Σε μας τους διψασμένους Τάνταλους για
χίμαιρα: -Φίλτρο ερωτικό η μούργα πικρή
Σταγόνα δροσιάς ή λιωμένο μολύβι.

Αγρύπνια, είσαι ωραία λοιπόν;...
Ε, γιατί ακόλαστη κόρη
Στα γόνατά σου να μας σφίγγεις;
Γιατί στο στόμα μας ν' αγκομαχάς:
Γιατί τον ύπνο μας χαλάς;
Κοιμήσου αν θες μαζί μας...
Γιατί, ωραία έκλυτη της νύχτας
Φοράς στο πρόσωπο τη μαύρη μάσκα;...
-Για να ταράζεις όνειρα χρυσά;...
Δεν είναι η αγάπη μες στο σύμπαν;
Αναπνοή της αποκαμωμένης Μεσσαλίνας
Μα όχι ακόμα χορτασμένης!

Αγρύπνια, είσαι η Υστερία...
Είσαι η λατέρνα
Που αλέθει τα Ωσαννά των Εκλεκτών Του;...
-Ή δεν είσαι το αιώνιο πλήκτρο
Πάνω στα νεύρα γραφιάδων κολασμένων
Που γρατζουνά τους στίχους τους -μον' από
κείνους διαβασμένους;

Αγρύπνια, είσαι το θλιμμένο γαϊδουράκι
Του Μπούρινταν η φάλαινα
Της κόλασης; -Το φιλί σου φωτιά
Μια γεύση αφήνει ψυχρή κόκκινου σίδερου...
Ω! έλα και μπες στην κάμαρή μου τη φτωχή...
Μαζί θα κοιμηθούμε δω για λίγο.


Μτφ: Γιώργος Κ. Καραβασίλης
απ' το βιβλίο: "Οι καταραμένοι ποιητές-Πολ Βερλέν, εκδ. Αιγόκερως"

~ ~ ~

*Tristan Corbière: triste en corps bière: θλίψη πτώματος σε φέρετρο