Μίκης Θεοδωράκης 1925 - 2021

 

Όλοι οι στίχοι κάποια στιγμή θα φτιάξουν τη σημαία αυτού του τόπου. 

Το μεσημέρι χτυπάνε στο γραφείο

μετρώ τους χτύπους τον πόνο μετρώ

είμαι θρεφτάρι μ’ έχουν κλείσει στο σφαγείο

σήμερα εσύ αύριο εγώ

Χτυπούν το βράδυ στην ταράτσα τον Ανδρέα

μετρώ τους χτύπους το αίμα μετρώ

πίσω απ’ τον τοίχο πάλι θα ‘μαστε παρέα

τακ τακ εσύ τακ τακ εγώ

Που πάει να πει

σ’ αυτή τη γλώσσα τη βουβή

βαστάω γερά, κρατάω καλά

Μες στις καρδιές μας αρχιναέι το πανηγύρι

τακ τακ εσύ τακ τακ εγώ

τακ τακ εσύ τακ τακ εγώ

Μύρισε το σφαγείο μας θυμάρι

και το κελί μας κόκκινο ουρανό

Μύρισε το σφαγείο μας θυμάρι

και το κελί μας κόκκινο ουρανό

Χτυπούν το βράδυ στην ταράτσα τον Ανδρέα

μετρώ τους χτύπους το αίμα μετρώ

πίσω απ’ τον τοίχο πάλι θα ‘μαστε παρέα

τακ τακ εσύ τακ τακ εγώ

Που πάει να πει

σ’ αυτή τη γλώσσα τη βουβή

βαστάω γερά, κρατάω καλά

Μύρισε το σφαγείο μας θυμάρι

και το κελί μας κόκκινο ουρανό

Μύρισε το σφαγείο μας θυμάρι

και το κελί μας κόκκινο ουρανό

 

Τον είδα τον μπόγια τον ληστή και τον φονιά;

Πρωτομαγιά
με το σουγιά
χαράξαν το φεγγίτη
και μια βραδιά
σαν τα θεριά
σε πήραν απ’ το σπίτι.

Κι ένα πρωί σε μια γωνιά στην Κοκκινιά
είδα το μπόγια να περνά και το φονιά
γύρευα χρόνια μες στον κόσμο να τον βρω
μα περπατούσε με το χάρο στο πλευρό.

Νυν και αεί
μες στη ζωή
σε είχα αραξοβόλι
μα μιαν αυγή
στη μαύρη γη
σε σώριασε το βόλι.

Κι ένα πρωί σε μια γωνιά στην Κοκκινιά
είδα το μπόγια το ληστή και το φονιά
του ‘χανε δέσει στο λαιμό του μια τριχιά
και του πατάγαν το κεφάλι σαν οχιά.

Στίχοι: Νίκος Γκάτσος 
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος 

Μελοποίηση: Δεκέμβριος 1974

ΦΑΡΟΥΚ ΑΣΒΑΤ - ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Ο Φαρούκ Ασβάτ γεννήθηκε στη Νότιο Αφρική το 1953, που σημαίνει ότι στη νεότητα του βίωσε τις ταραχώδεις αλλαγές στην ήπειρο της Αφρικής, που σημαίνει ότι την περίοδο του 1970 του απαγορεύθηκε η έκδοση διαβατηρίου και κάθε καλλιτεχνικής δραστηριότητας, που σημαίνει ότι από τα τέλη της δεκαετίας το '70, μέχρι και το 1995 δέχθηκε πάμπολλες απειλές για τη ζωή του από την Ασφάλεια της Αστυνομίας και από το καθεστώς του Απαρτχάιντ γενικώς, που σημαίνει ότι τον Φαρούκ Ασβάτ δεν τον αφήσανε ήσυχο, που σημαίνει ότι γι'αυτό το λόγο έγραφε. Ή λόγω αυτού. 

Έν’ απ’ τα δύο θα συμβεί

θα σε βρουν δεν θα σε βρουν

κι αν δεν σε βρουν τότε πάει καλά

αν όμως πες σε βρουν

εν’ απ’ τα δύο θα συμβεί

θα σ’ αφήσουν δεν θα σ’ αφήσουν

κι αν σ’ αφήσουν πάει καλά

αν όμως δεν σ’ αφήσουν

έν’ απ’ τα δύο θα  συμβεί

θα γλυτώσεις την κράτηση δεν θα τη γλυτώσεις

κι αν τη γλυτώσεις πάει καλά

αν όμως δεν γλυτώσεις την κράτηση

εν’ απ’ τα δύο θα συμβεί

θα βρούνε κάτι δεν θα βρούνε

κι αν δεν σου βρούνε κάτι πάει καλά

αν όμως βρούνε κάτι

εν’ απ’ τα δύο θα συμβεί

θα σε κηρύξουν ένοχο δεν θα σε κηρύξουν

κι αν δεν σε κηρύξουν ένοχο πάει καλά

αν όμως σε κηρύξουν

έν’ απ’ τα δύο θα συμβεί

αναστολή ή φυλακή

κι αν πρόκειται γι’ αναστολή πάει καλά

αν όμως μπεις στη φυλακή

έν’ απ’ τα δύο θα συμβεί

αποφυλάκιση αφού εκτίσεις την ποινή

ή απ’ το δέκατο πάτωμα πτώση στην αυλή 

[πρώτη δημοσίευση: Η Λέξη]

Γ. Ρίτσος - Πραγματικά Χέρια

Αυτός που χάθηκε ανεξήγητα ένα απόγευμα (ίσως
και να τον πήραν) είχε αφήσει στο τραπέζι της κουζίνας
τα μάλλινα γάντια του σα δυο κομμένα χέρια
αναίμακτα, αδιαμαρτύρητα, γαλήνια, ή μάλλον
σαν τα ίδια του τα χέρια, λίγο πρησμένα, γεμισμένα
με το χλιαρόν αέρα μιας πανάρχαιης υπομονής. Εκεί,
ανάμεσα στα χαλαρά, μάλλινα δάχτυλα,
βάζουμε πότε πότε μια φέτα ψωμί, ένα λουλούδι
ή το ποτήρι του κρασιού μας, ξέροντας καθησυχαστικά
ότι στα γάντια τουλάχιστον δεν μπαίνουν χειροπέδες.

Κάλαμος, 15.Χ.72

Δ. Ραβάνης - Ρεντής - Μικρή Ομάς Αναρχικών

Στον Δημήτρη Ρεντή θα αναφερθώ σε μελλοντική ανάρτηση, που θα μπορώ να αφιερώσω τον χρόνο που αξίζει σε αυτό το σπουδαίο ποιητή. Γιατί μες στους άλλους... έγραφε κι αυτός. 

«Μικρή ομάς αναρχικών εξεμεταλλεύθη...»

Θα βρούνε δυο - τρεις εργάτες να πιάσουν,

πρέπει, οπωσδήποτε,

γιατί οι πολίτες θύμωσαν:

«Τα παιδιά, οι σπουδαστές μας, τα καλύτερα παιδιά μας!»

Γι' αυτό ο νόμος πήρε διαταγή

να μαζέψει κι άλλους εργάτες, πρωί - πρωί.

«Ε, συ! Ταυτότητα!»

Πρέπει ν' αλλάξει η σύνθεση των συλληφθέντων,

να υπάρχουν πολλοί οικοδόμοι, ηλεκτρολόγοι, άνεργοι,

να ξεχάσει ο κόσμος «τα καλύτερα παιδιά μας».

Να φοβηθεί.

Να μαζευτεί.

«Μικρή ομάς αναρχικών

αναμεμειγμένη μεταξύ των σπουδαστών...»

Άρχισε να χιονίζει.

Από την Παλαιστίνη με αγάπη...

Το ποίημα το έγραψε η  Rafeef Ziadah σαν απάντηση όταν ένας δημοσιογράφος την ρώτησε: "Δεν πιστεύετε ότι όλα θα είχαν επιλυθεί αν σταματούσατε να διδάσκετε στα παιδιά σας το μίσος;" Κι όλα αυτά τη στιγμή που ο πόλεμος στη Γάζα είχε ξεκινήσει για μία ακόμη φορά. 

~ ~ ~

ΔΙΔΑΣΚΟΥΜΕ ΖΩΗ, ΚΥΡΙΕ 

Σήμερα το σώμα μου ήταν μια τηλεοπτική σφαγή

Σήμερα το σώμα μου ήταν μια τηλεοπτική σφαγή που έπρεπε να χωρέσει στο ηχητικό και το όριο λέξεων

Σήμερα το σώμα μου ήταν μια τηλεοπτική σφαγή που έπρεπε να χωρέσει στο ηχητικό και στο όριο λέξεων που ήδη είχε ξεπεραστεί με στατιστικούς υπολογισμούς του μέτρου ανταπόκρισης

Τελειοποίησα τα αγγλικά μου και έμαθα όλα τα ψηφίσματα του ΟΗΕ

Αλλά και πάλι, με ρώτησε, δεσποινίς Ziadah, δεν νομίζετε ότι όλα θα είχαν λυθεί αν απλά σταματούσατε να διδάσκετε τόσο μίσος στα παιδιά σας;

Παύση

Ψάχνω μέσα μου για τη δύναμη να δείξω υπομονή, αλλά η υπομονή δεν βρίσκεται στην άκρη της γλώσσας μου τη στιγμή που οι βόμβες πέφτουν στη Γάζα

Η υπομονή μόλις μου ξέφυγε

Παύση. Χαμόγελο.

Διδάσκουμε ζωή, κύριε.

Rafeef, μην ξεχνάς να χαμογελάς.

Παύση

Διδάσκουμε ζωή, κύριε

Εμείς, οι Παλαιστίνιοι, διδάσκουμε ζωή όταν αυτοί έχουν καταλάβει και τον τελευταίο ουρανό

Διδάσκουμε ζωή, αφού μετά τον τελευταίο ουρανό, έχτισαν τους εποικισμούς τους και τα τείχη του Απαρτχάιντ

Διδάσκουμε ζωή, κύριε

Αλλά σήμερα το σώμα μου ήταν μια τηλεοπτική σφαγή, στριμωγμένο ώστε να χωράει στο ηχητικό και στο όριο λέξεων

Και απλά πέστε μας μια ιστορία, μια ανθρώπινη ιστορία

Βλέπετε, δεν είναι πολιτικό το θέμα

Θέλουμε απλά να πούμε στους ανθρώπους για σας και τον λαό σας, οπότε πείτε μας μια ανθρώπινη ιστορία

Μην πείτε τις λέξεις “απαρτχάιντ” και “κατοχή”

Το θέμα δεν είναι πολιτικό

Πρέπει να με βοηθήσετε, ως δημοσιογράφο, να σας βοηθήσω να πείτε την ιστορία σας που δεν είναι πολιτική

Σήμερα, το σώμα μου ήταν μια τηλεοπτική σφαγή

Μήπως να μας πείτε την ιστορία για τη γυναίκα από τη Γάζα που χρειάζεται φάρμακα;

Μήπως εσείς;

Έχετε αρκετά σπασμένα κόκκαλα για να καλύψετε τον ήλιο;

Παραδώστε μου τους νεκρούς σας και δώστε μου τη λίστα με τα ονόματα τους με όριο τις 1200 λέξεις

Σήμερα, το σώμα μου ήταν μια τηλεοπτική σφαγή που έπρεπε να χωρέσει στο ηχητικό και στο όριο λέξεων και να συγκινήσει όσους έχουν αναισθητοποιηθεί απέναντι στο αίμα των τρομοκρατών

Αλλά λυπήθηκαν

Λυπήθηκαν για τις αγελάδες πάνω από τη Γάζα

Κι έτσι, τους δίνω ψηφίσματα του ΟΗΕ και στατιστικές και καταδικάζουμε και θρηνούμε και απορρίπτουμε

Κι αυτές οι δύο πλευρές δεν είναι ισότιμες: κατακτητής και κατακτημένος

Και εκατό νεκροί και διακόσιοι νεκροί και χίλιοι νεκροί

Και ανάμεσα έγκλημα πολέμου και σφαγή, και εξαπολύω λέξεις και χαμογελάω “όχι εξωτική”, χαμογελάω “όχι τρομοκράτης”

Και ξαναμετράω, ξαναμετράω, εκατό νεκροί, χίλιοι νεκροί

Υπάρχει εκεί έξω κανείς;

Θα ακούσει κανείς;

Μακάρι να μπορούσα να θρηνήσω εκεί τα σωματά τους

Μακάρι να μπορούσα να τρέξω ξυπόλυτη σε κάθε καταυλισμό προσφύγων και να αγκαλιάσω κάθε παιδί, να του κλείσω τ΄αυτιά ώστε να μην αναγκάζεται να ακούει τους ήχους από τις βόμβες για το υπόλοιπο της ζωής του, σαν κι εμένα

Σήμερα, το σώμα μου ήταν μια τηλεοπτική σφαγή

Και ακούστε να σας πω,

Τίποτε δεν έκαναν ποτέ τα ψηφίσματα του ΟΗΕ γι’αυτό

Και κανένα ηχητικό, κανένα ηχητικό, κανένα ηχητικό δε θα τους φέρει πίσω

Κανένα ηχητικό δεν μπορεί να διορθώσει την κατάσταση

Διδάσκουμε ζωή, κύριε

Διδάσκουμε ζωή, κύριε

Εμείς, οι Παλαιστίνιοι, ξυπνάμε κάθε πρωί για να διδάξουμε όλο τον υπόλοιπο κόσμο ζωή.

(ελεύθερη απόδοση στα ελληνικά Jaquou Utopie)

Μ. Μπρεχτ - Σε σκοτεινούς καιρούς

(Πηγή Φωτογραφίας)

Δε θα λένε: Tον καιρό που η βελανιδιά τα κλαδιά της
ανεμοσάλευε.
Θα λένε: Tον καιρό που ο μπογιατζής τσάκιζε τους εργάτες.

Δε θα λένε: Tον καιρό που το παιδί πετούσε βότσαλα πλατιά στου
ποταμού το ρέμα.
Θα λένε: Tον καιρό που ετοιμάζονταν οι μεγάλοι πόλεμοι.

Δε θα λένε: Tον καιρό που μπήκε στην κάμαρα η γυναίκα.
Θα λένε: Tον καιρό που οι μεγάλες δυνάμεις συμμαχούσαν
ενάντια στους εργάτες.

Mα δε θα λένε: Ήτανε σκοτεινοί καιροί.
Θα λένε: Γιατί σωπαίναν οι ποιητές τους;
(1937)

Γ. Γιεφτουσένκο - Μπάμπι Γιαρ

Ο Γιεβγκένι Γιεφτουσένκο αφορμάται από τη σφαγή κυρίως των Εβραίων Σοβιετικών πολιτών, που έλαβε χώρα στο φαράγγι βόρεια του Κιέβου το 1941 από τους Ναζί και τους ντόπιους δοσίλογους και το 1962 γράφει το πιο γνωστό του ποίημα ''Μπάμπι Γιαρ". 

Φαράγγι Μπάμπι Γιαρ. Κίεβο, 1941

Στο Μπάμπι Γιαρ μνημεία δεν υπάρχουν.

Απότομη πλαγιά, σαν μια ταφόπλακα χοντροκομμένη.

Φοβάμαι.

Είμαι τόσων ετών,

όσο και ο εβραϊκός λαός.

Τώρα νομίζω πως–

Ιουδαίος είμαι.

Να, περιφέρομαι στην αρχαία Αίγυπτο.

Να, σταυρωμένος στο σταυρό, αργοπεθαίνω,

και μέχρι σήμερα έχω τα σημάδια των καρφιών.

Τώρα νομίζω πως -

Ο Ντρέιφους είμαι.

Ο μικροαστισμός είναι για ‘με

ο καταδότης και ο δικαστής μου.

Βρίσκομαι πίσω από τα κάγκελα.

Έπεσα στην παγίδα.

Κυνηγημένος,

χλευασμένος

συκοφαντημένος.

Και κυριούλες με φραμπαλάδες Βρυξελλών,

Τσιρίζοντας, με χτυπούν με τα ομπρελίνα τους στο πρόσωπο. 

Τώρα νομίζω πως -

ένα αγοράκι στο Μπελοστόκ είμαι. 

Το αίμα χύνεται, απλώνεται στο χώμα. 

Φωνάζουν οι ταγοί του πιόματος του καπηλειού

βρωμοκοπούν βότκα και κρεμμύδι κομμένο στα δυο.

Είμαι αδύναμος, μ’ έχουν κλωτσήσει με την μπότα. 

Άδικα τους φονιάδες παρακαλώ.

Λένε γελώντας δυνατά: 

«Βάρα τους οβριούς, σώσε τη Ρωσία!» -

Βιάζει την μάνα μου ο αλευράς. 

Ω, λαέ μου ρωσικέ! – 

Ξέρω 

πως εσύ

είσαι βασικά διεθνιστής. 

Συχνά πυκνά, εκείνοι που ‘χουν τα χέρια λερωμένα,

Το καθαρό σου όνομα βρωμίζουν.

Την καλοσύνη των χωμάτων σου γνωρίζω.

Τι προστυχιά,

δίχως καν μια φλέβα να κουνήσουν,

που οι αντισημίτες βιαστικά σε ανακήρυξαν

«Ένωση του ρωσικού λαού»! 

Τώρα νομίζω πως -

η Άννα Φρανκ είμαι,  

διάφανη, 

σαν του Απρίλη το κλαράκι.

Αγαπώ.

Τις φράσεις δεν χρειάζομαι. 

Εκείνο που θέλω 

είναι να κοιτάζουμε ο ένας τον άλλον. 

Πόσα λίγα μπορεί να δεις κανείς,

Μυρίζοντας!

Μας απαγορεύουν τα φύλλα,

μας απαγορεύουν τον ουρανό.

Μπορείς όμως πάρα πολλά να κάνεις – 

είναι τόσο τρυφερό

να αγκαλιάζεις τον άλλον σε ένα σκοτεινό δωμάτιο.

Έρχονται ‘δω; 

Μη φοβάσαι – είν’ η βοή

της άνοιξης – 

αυτή μας πλησιάζει. 

Έλα κοντά μου. 

Τα χείλη δωσ’ μου γρήγορα.

Σπάνουν την πόρτα; 

Όχι – είναι το λιώσιμο των πάγων …

το θρόισμα των αγριόχορτων πάνω στο Μπάμπι Γιαρ.

Τα δέντρα κοιτάζουν σκυθρωπά,

σαν δικαστές. 

Όλα σιωπηλά εδώ κραυγάζουν,

και, βγάζοντας το γούνινο καπέλο,

νιώθω

πως αργά γκριζάρουν τα μαλλιά μου.

Και είμαι εγώ,

σαν πνιχτή, δίχως ήχο, κραυγή,

πάνω από τους χιλιάδες θαμμένους. 

Εγώ είμαι –

καθένας από τους εκτελεσμένους γέροντες.

Εγώ είμαι –

καθένα από τα εκτελεσμένα παιδιά. 

Τίποτα μέσα μου

δεν πρόκειται να το ξεχάσει αυτό! 

Και ας ηχεί η «Διεθνής»,

όταν για πάντα θα θαφτεί

Ο τελευταίος πάνω στη γη αντισημίτης.

Στο αίμα μου δεν υπάρχει ούτε μια στάλα αίμα εβραϊκό.

Με μίσος άγριο εμένα με μισούν

οι αντισημίτες όλοι,

αφού εβραίο με θεωρούν, 

γι’ αυτό και είμαι 

Ρώσος αληθινός! 

Κορνήλιος Λουλούδης: Αυτόν τον ποιητή ποιός θα τον τιμήσει;

Από καιρού ταλανίζομαι με διάφορες σκέψεις, που όμως όλες έχουν ένα κοινό άξονα x και πάνω του τέμνονται όλες οι άλλες, δευτερεύουσες: η ζωή διαφόρων ποιητών. Η πορεία τους μέσα στη ζωή και τα γράμματα, οι κακουχίες τους και τέλος ο αθόρυβος παράταιρος θάνατός τους. Η ζωή διαφόρων Ελλήνων ποιητών. Αμ, εκεί σας θέλω...! σκέφτομαι... Στο μυαλό μου έρχονται με την πρώτη αυτά τα μεγάλα ονόματα των γνωστών, χιλιοακουσμένων και χιλιοδιαβασμένων ποιητών και ποιητριών. Μάλιστα. Και οι άλλοι, οι μικροί και απόμεροι τι θα απογίνουν; Πώς να τους χωρέσει αυτό το ψοφίμι- η ελληνική κοινωνία, με την tv και τα μπουζούκια της, με τις ξαπλώστρες στην Ακτή Βουλιαγμένης και τα frozen yoghurt, με τα ογκωδέστατα, κακόγουστα smartphones ανά χείρας και τα κομματικά φυλλάδια χωμένα στην κωλότσεπη; Ποιός θα τους ακούσει αυτούς τους ποιητές που δεν τους αναφέρει κανένα φιρμάτο ιστολόγιο και περιοδικό, τα οποία αναλώνονται χρόνια και χρόνια με το να γεμίζουν τις σελίδες τους για τους ίδιους πολυδιαβασμένους πεθαμένους ποιητές; Ποιός γύρισε να ψάξει τον Λουλούδη, που χρόνια γύριζε μονάχος και εξόριστος; Και ο Λουλούδης πέθανε. Και μήτε εγώ, μήτε κανένας άλλος δεν θα άκουγε γι'αυτόν, αν κάποιοι φίλοι του δεν το αναφέρανε. 

Και μην απορήσετε όταν γυρίσετε το κεφάλι σας να ψάξετε για ποιητές και δεν βρείτε ούτε έναν, παρά μόνο Πολιτικούς Μηχανικούς, Δικηγόρους, Προγραμματιστές, Μαθηματικούς, Διεθνολόγους... 

Γιατί αυτό είμαστε. Γιατί μας αξίζει η ακινησία μας, όπως μας αξίζει η νεκρή μας τέχνη. 

 ΣΧΕΔΙΑ ΚΑΙ ΚΟΛΠΑ

Και τι δεν κάνω
για να
σε αποκτήσω,
γη και ουρανό
πάω να γκρεμίσω,
σκέφτομαι
τ' αδύνατα,
τα φτιάχνω 
δυνατά.
Πως θα κατορθώσω
να σε πάρω αγκαλιά;

Σχέδια και κόλπα
σκέφτομαι πολλά,
δόκανα σου στήνω
να σε πιάσω μια φορά.


ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΦΥΛΑΚΗ ΚΑΣΣΑΒΕΤΕΙΑΣ 1975
ΔΡΑΠΕΤΕΥΣΕΣ

Φαντάζεσαι 
απίθανες,
αλλόκοτες εικόνες,
την σκέψη σου
ληστέψανε
δαιμόνοι
και δαιμόνες.

Δραπέτευσες
και χάθηκες,
στο πουθενά
πλανιέσαι,
περιπλανώμενη
γυρνάς,
στο τίποτα
τραβιέσαι.


ΗΡΘΕ ΚΑΙΡΟΣ

Μια ζωή
στα ναυπηγεία,
μια ζωή
στα ξυλουργεία,
φτιάξε 'κείνα,
φτιάξε τ' άλλα,
μεροκάματο
μια στάλα.

Ήρθε καιρός
αλλοιώς
να τους τα πεις,
ήρθε καιρός
την ψυχή τους
να τους πιεις.


ΦΥΛΑΚΗ ΒΟΥΛΙΑΓΜΕΝΗΣ 1974

ΕΙΜΑΙ ΜΕΣΑ ΣΟΥ

Θα κουβαλάς ισόβια
στα εσωτερικά σου
της μορφής μου 
την σκιά,
θα είμαι 
η χαρά σου.


Είμαι μέσα σου
βαθειά,
ρίζωμα βαθύ,
θ' ακούς
επ' άπειρον
την δική μου μουσική.



*Για τον Κορνήλιο Λουλούδη μπορείτε να διαβάσετε εδώ και εδώ. 

Β. Μαγιακόφσκι - Ξελασπώστε το μέλλον

Το μέλλον δε θα ‘ρθει από μονάχο του έτσι νέτο-σκέτο αν δεν πάρουμε μέτρα κι εμείς.

Από τα βράγχια, κομσομόλε, άρπαξέ το !

Απ' την ουρά του, πιονιέροι, εσείς.

Η κομμούνα δεν είναι μια βασιλοπούλα του παραμυθιού, που λες, για να την ονειρεύεσαι τις νυχτιές.

Μέτρησε, καλοσκέψου, σημάδεψε και τράβα, βήματα τα βήματα, έστω και πάνω σε μικροζητήματα.

Δεν είναι μόνον ο κομμουνισμός στη γη, στα κάθιδρα εργοστάσια εκείνα.

Είναι και μες στο σπίτι, στο τραπεζάκι μπρός, στις σχέσεις, στη φαμίλια, στην καθημερινή ρουτίνα.

Εκείνος κει, που ολημερίς τριζοβολάει βλαστήμιες σαν κάρο κακογρασωμένο, εκείνος που,σαν ολολύζει η μπαλαλάικα χλωμιάζει ευθύς, αυτός το μπόι του μέλλοντος δεν το ‘χει φτασμένο.

Πόλεμος δεν είναι μόνο, όπως θαρρείς εσύ, να λες ναι ναι, στα μέτωπα με βολές πολυβόλου. Της φαμίλιας, του σπιτικού, η επίθεση, για μας μικρότερη απειλή δεν είναι διόλου.

Εκείνος που υποτάχτηκε στην πίεση της φαμίλιας, κοιμάται μες στη μακαριότητα ρόδων φτιαγμένων με χαρτί, αυτός δεν έφτασε το μπόι της προσήλιας, της δυνατής ζωής εκείνης που θα ‘ρθει.

Σαν τη φλοκάτα και το χρόνο επίσης,ο σκόρος την καθημερνότητας τον κατατρώει στιγμή-στιγμή.

Το μεινεσμένο ρούχο των ημερών μας για ν' αερίσεις ε, κομσομόλε, τίναξέ το εσύ.

Κ. Γώγου - Για την αποκατάσταση του μαύρου

Χαιρετίζω το Φθινόπωρο - και ως γνωστόν, το Φθινόπωρο αποτελεί την αρχή για όλα τα υπόλοιπα- με αυτά τα σκίτσα: 

Α. Παναγούλης - Η μπογιά

Ποίημα που έγραψε ο Αλέκος Παναγούλης στις φυλακές Μπογιατίου- λίγο προτού δραπετεύσει-, με το αίμα του πάνω σε ένα πακέτο τσιγάρα, εφόσον δεν είχε ούτε μολύβι, ούτε χαρτί... 

Ζωντάνεψα τους τοίχους
φωνή τους έδωσα
πιο φιλική να γίνουν συντροφιά
Κι οι δεσμοφύλακες ζητούσαν
να μάθουνε που βρήκα τή μπογιά

Οι τοίχοι του κελιού
το μυστικό το κράτησαν
κι οι μισθοφόροι ψάξανε παντού
Όμως μπογιά δε βρήκαν

Γιατί στιγμή δέ σκέφτηκαν
στις φλέβες μου να ψάξουν.

Αμίρι Μπαράκα: Ο τελευταίος

Γεννήθηκε το 1934 στο Νιου Τζέρσεϊ ως Έβερετ Λιρόι Τζόουνς. Απασχόλησε λιγότερο τους λάτρεις της Beat γενιάς, ωστόσο, όσο το κίνημα αυτό έφθινε, ο Μπαράκα ήταν ίσως από τους μόνους που συνέχισε να διαμαρτύρεται μέσα από τα ποιήματά του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα εξαιρετικά και αφοπλιστικά ποιήματά του για την 11η Σεπτεμβρίου. Πέθανε το 2013.

Μία αγωνία. Όπως τώρα

Βρίσκομαι μέσα σε κάποιον
που με μισεί. Κοιτάζω
μέσα από τα μάτια του. Μυρίζω
όσες βρωμερές μελωδίες εισέρχονται
στην αναπνοή του. Αγαπώ τις
αξιολύπητες γυναίκες του.

Σχισμές στο μέταλλο, για ήλιο. Εκεί που
τα μάτια μου στριφογυρίζουν, στην ψύχρα
η λάμψη του φωτός, ή η σκληρή σάρκα
που τρίβεται πάνω μου, μια γυναίκα, ένας άντρας,
χωρίς σκιά, ή φωνή, ή νόημα.

Αυτός είναι ο εγκλεισμός (η σάρκα,
όπου η αθωότητα είναι όπλο. Μια
αφαίρεση. Άγγιγμα. (Όχι δική μου.
Ή δική σου, αν είσαι η ψυχή που είχα
και εγκατέλειψα όταν ήμουν τυφλός και έβαζα
τους εχθρούς μου να με κουβαλήσουν σαν νεκρό
(αν είναι όμορφος, ή τον οικτίρουν.

Μπορεί να είναι πόνος. (Όπως τώρα, καθώς όλη του
η σάρκα με πληγώνει.) Μπορεί να είναι αυτό. Ή
πόνος. Όπως τότε που εκείνη έτρεξε μακριά μου μέσα
στο δάσος.
————-Ή πόνος, το μυαλό
ασημένια σπείρα εκτοξεύεται ενάντια στον
ήλιο, ψηλότερα ακόμα κι από εκεί που οι παλιοί πίστευαν
πως βρίσκεται ο Θεός. Ή πόνος. Και το άλλο. Το
ναι. (Μέσα στα βιβλία του, στα δάχτυλά του. Είναι
μαραμένα κίτρινα λουλούδια και ποτέ τους δεν ήταν
όμορφα.) Το ναι. Χαμένη μου ψυχή, θα πεις
«ομορφιά». Ομορφιά, εφαρμοσμένη, όπως το δέντρο. Το
αργό ποτάμι. Ένας λευκός ήλιος στις υγρές του προτάσεις.
Ή, οι ψυχροί άνθρωποι στην καταιγίδα. Έκσταση. Σάρκα
ή ψυχή. Το ναι. (Οι μανδύες τους κυματίζουν στον αέρα. Τα κύπελλά τους
άδεια. Τραγουδάνε πεσμένοι στα δικά μου πόδια, όχι στα δικά σου.) Σάρκα
ή ψυχή, εξίσου διεφθαρμένα. Όπου η απάντηση κινείται τόσο γρήγορα.
Όπου και ο Θεός είναι μια ύπαρξη, τελικά.)

Κρύος άνεμος φυσάει μέσα από σχιστά τυφλά μάτια. Σάρκα,
λευκό πυρωμένο σίδερο. Λάμπει σαν τη μέρα με τον ήλιο της.
Ανθρώπινη αγάπη είναι, μέσα της κατοικώ. Σ’ έναν κοκκαλιάρη σκελετό
που αναγνωρίζεις σαν λέξεις ή απλό συναίσθημα.

Αλλά δεν αισθάνεται τίποτα. Σαν το μέταλλο, είναι καυτός, δεν είναι,
δοσμένος στην αγάπη.

Καίει αυτό που
είναι μέσα του.




Monday in B-Flat

I can pray 
    all day 
    & God 
    wont come.

But if I call 
            911
        The Devil 
            Be here

        in a minute! 





In Memory of Radio

Who has ever stopped to think of the divinity of Lamont Cranston?
(Only jack Kerouac, that I know of: & me.
The rest of you probably had on WCBS and Kate Smith,
Or something equally unattractive.)

What can I say?
It is better to haved loved and lost
Than to put linoleum in your living rooms?

Am I a sage or something?
Mandrake's hypnotic gesture of the week?
(Remember, I do not have the healing powers of Oral Roberts...
I cannot, like F. J. Sheen, tell you how to get saved & rich!
I cannot even order you to the gaschamber satori like Hitler or Goddy Knight)

& love is an evil word.
Turn it backwards/see, see what I mean?
An evol word. & besides
who understands it?
I certainly wouldn't like to go out on that kind of limb.

Saturday mornings we listened to the Red Lantern & his undersea folk.
At 11, Let's Pretend
& we did
& I, the poet, still do. Thank God!

What was it he used to say (after the transformation when he was safe
& invisible & the unbelievers couldn't throw stones?) "Heh, heh, heh.
Who knows what evil lurks in the hearts of men? The Shadow knows."

O, yes he does
O, yes he does
An evil word it is,
This Love.

Σ. Ασημακοπούλου - Μπόμπυ Σαντς

Η Σοφία Ασημακοπούλου αγωνίστηκε στην Εθνική Αντίσταση και στο πλάι του Παναγούλη, του Μουστακλή και άλλων πάλεψε για την πτώση της χούντας. Για τη δράση της εναντίον της δικτατορίας φυλακίστηκε στο ΕΑΤ-ΕΣΑ για αρκετό χρονικό διάστημα, υποβλήθηκε σε ψυχολογικά βασανιστήρια και καταδικάστηκε σε φυλάκιση 2 ετών και στέρηση των πολιτικών της δικαιωμάτων. Στο παρακάτω ποίημα ασχολείται (και ίσως να'ναι κι από τους ελάχιστους- αν όχι η μοναδική) με τη δράση του Ιρλανδού πολιτικού κρατουμένου και απεργού πείνας Μπόμπυ Σαντς. 



Γεννήθηκες για να γελάς
για να μιλάς γεννήθηκες.
Η σιωπή σου μιλούσε 
Μπόμπυ Σαντς.
Γεννήθηκες να πολεμάς
τον πόνο
και να νικάς τον πόνο. 
Ποιος μπορεί να μετρήσει 
την αντοχή σου, Μπόμπυ Σαντς!
Ο στόχος σου,
στόχος ιερός για κάθε άνθρωπο 
κι ο αγώνας σου 
αγώνας που της σκλαβιάς 
τη μαύρη πλάκα σπάει. 

Γεννήθηκες για ν'αγαπάς 
και να χτυπάς. Την αδικία να χτυπάς
Μπόμπυ Σαντς. 
Σε μιαν αυλή γεννήθηκες 
κι ήταν αυγή 
και σε ανήλιαγο πέθανες κελί
με αγκαλιά την περηφάνια
Μπόμπυ Σαντς. 

Γ. Ρίτσος - Μεγάλη Φτώχεια

Μεγάλη φτώχεια πλάκωσε, παιδί μου,
και το ψωμί το τρώμε με το δράμι.

Πέθανε η κόρη εψές του μπάρμπα Τίμου-
δεκάξι χρονών, σαν το κρύο νερό-

κ’ η σεμνούλα η Πηνιώ του μπάρμπα Τσάμη
την κακιά στράτα πήρε από καιρό.


Η φτώχεια τους ανθρώπους έχει αγριέψει.
Προχτές τη Δημαρχία είχαν κυκλώσει

μάνες, παιδιά, που η πείνα τα ‘χει ρέψει,
κι άλλος ψωμί ζητούσε, άλλος δουλειά,

μ’ αντίς ψωμί- σαν πήρε να σουρουπώσει-
με το ξύλο τους διώξαν τα σκυλιά.


Τα μάτια τους παράξενα σπιθίζαν,
κ’ είχαν σφιχτά τα χείλη. Ακολουθούσα

και γω μαζί, και την καρδιά μου αγγίζαν
τα λόγια τους σα γνώριμη λαλιά,

και πόθησα, δεν ξέρω πώς, να κλειούσα
όλους μ’ ίδια στοργή στην αγκαλιά.


Λες κ’ ήτανε παιδιά μου σαν και σένα
και γω ήμουνα γι αυτούς  καλή μητέρα,

κ’ είχα τα μάτια, γιε μου δακρυσμένα
σαν από λύπη, σαν από χαρά,

κ’ ήμουνα νέο πουλί που στον αγέρα
δοκίμαζα πρωτάνοιχτα φτερά.

Λόγια από ταινίες (no. 2)

Τα παρακάτω λόγια θα τα βρει κανείς στο υπέροχο έργο του Θόδωρου Αγγελόπουλου, "Ο Θίασος"(1975). Ένας σκηνοθέτης από τους πιο αντιπροσωπευτικούς της παραδοχής, ότι η τέχνη δεν διαχωρίζεται σε ποίηση, ταινίες, βιβλία, μουσική κτλ...

"Σας αραδιάζω τα εμπόδια:
Η επέμβασις των γεγονότων των ήχων των παρατάξεων
η επέμβασις των πλοίων από το άγριο πέλαγος
οι λαϊκοί ρήτορες το στήθος μου οι φωνές
οι φάμπρικες
ο Οχτώβρης του '17
το 1936
ο Δεκέμβρης του '44...
Για τούτο θα μείνω με τα κουρέλια μου
όπως με γέννησε η Γαλλική Επανάσταση
όπως με γέννησε η μάνα μου Ισπανία
ένας σκοτεινός συνωμότης...
Όταν ακούω κάποτε στα βέβαια αυτιά μου
ήχους παράξενους, ψίθυρους μακρινούς
όταν ακούω σάλπιγγες και θούρια
λόγους ατελείωτους, ύμνους και κρότους
όταν ακούω να μιλούν για την ελευθερία
για νόμους ευαγγέλια για μια ζωή με τάξη
εγώ πάντα σωπαίνω.
Μα κάποτε...κάποτε θ' ανοίξω το στόμα μου
θα γεμίσουν οι κήποι με καταρράχτες
στις ίδιες βρώμικες αυλές τα οπλοστάσια
οι νέοι έξαλλοι θ' ακολουθούν με στίχους χωρίς ύμνους
ούτε υποταγή στην τρομερή εξουσία...
Ελευθερία ανάπηρη πάλι σας τάζουν!"

Ένας Επαναστάτης μέσα στην Επανάσταση: Ρόκε Ντάλτον

Μιας και μιλήσαμε σε προηγούμενη ανάρτηση για τον Αρένας, καιρός είναι να μιλήσουμε και για τον Ντάλτον. Δεν γνωρίζω αν η παραδοξότητα της ζωής αγγίζει μόνο τον αριστερό χώρο, σίγουρα όμως δύο κοινά υπάρχουν στους δύο αυτούς λογοτέχνες: η ίδια η επανάσταση, που υποστήριζαν, τους πρόδωσε. 
Η ζωή του σαλβαδοριανού ποιητή Ντάλτον (1935 - 1975) μοιράζεται στη Χιλή, στο Ελ Σαλβαδόρ, στην ΕΣΣΔ - Κούβα και πάλι Ελ Σαλβαδόρ. Εισχωρεί στους κόλπους του Κ.Κ. και έκτοτε θεωρείται μεγάλο πρόσωπο της αριστερής διανόησης στη χώρα του. Αργότερα, το 1973, έγινε μέλος του ERP και πήρε μέρος στα πολιτικά δρώμενα που ταλάνιζαν τη χώρα του. Ωστόσο το 1975 δολοφονήθηκε από μέλη - συντρόφους του τού ERP, με την υποψία της συνεργασίας του με την CIA. 
Αυτή είναι η άδοξη πορεία του Ρόκε Ντάλτον - ενός ποιητή με βαθιά πολιτική και σοσιαλιστική συνείδηση, που υποστήριζε έναν αγώνα μονάχα αν δεν ζημίωνε τον λαό, ενός ποιητή που έδωσε τόσα πολλά στον αριστερό χώρο και το μόνο που έλαβε ήταν καχυποψία ( ή και ραδιουργία) που τον οδήγησε στο θάνατο. Ένα ακόμη παράδοξο αποτελεί το γεγονός, ότι είχε καταδικαστεί ήδη μια φορά σε θάνατο, το 1960 και γλίτωσε μόνο λόγω συγκυριών και τύχης - κάτι που δεν τον βοήθησε την δεύτερη φορά... 
Όσον αφορά την ποίησή του, στρατευμένοι, πολιτικοί στίχοι που αποδίδουν την απόγνωση της εποχής, την φθήνια του παραμορφωμένου σοσιαλισμού της χώρας του, που έφτασε μέσω αυτής στην επανάσταση. 

Ιδού ένα δείγμα της ποίησης του Ρόκε Ντάλτον, σε μετάφραση Γ. Μίχου: 


ΏΡΑ ΤΗΣ ΣΤΑΧΤΗΣ
Τελειώνει ο Σεπτέμβρης. Είναι ώρα να σου πω
πόσο δύσκολο ήταν να μην πεθάνω.
Για παράδειγμα, απόψε,
έχω στα χέρια γκρίζα
βιβλία όμορφα που δεν καταλαβαίνω,
δεν θα μπορούσα να τραγουδήσω
αν και έχει σταματήσει πια η βροχή
και μου έρχεται χωρίς λόγο η θύμηση
του πρώτου σκύλου που αγάπησα παιδί.
Από χτες που έφυγες
υπάρχει υγρασία και κρύο μέχρι και στη μουσική.
Όταν θα πεθάνω,
μονάχα θα θυμούνται την πρωινή και φανερή μου αγαλλίαση,
τη σημαία μου χωρίς δικαίωμα να κουραστεί,
τη συγκεκριμένη αλήθεια που μοίρασα από τη φωτιά,
τη γροθιά που έκανα ομόφωνη
με την κραυγή από πέτρα που απαίτησε η ελπίδα.
Κάνει κρύο χωρίς εσένα. Όταν θα πεθάνω,
όταν θα πεθάνω
θα πουν με καλή πρόθεση
πως δεν ήξερα να κλαίω.
Τώρα βρέχει πάλι.
Ποτέ δεν ήταν τόσο βράδυ στις εφτά παρά τέταρτο
όπως σήμερα.
Έχω επιθυμία να γελάσω
ή να σκοτωθώ.


27 ΧΡΟΝΩΝ
Είναι πράγμα σοβαρό
να είσαι είκοσι εφτά
στην πραγματικότητα είναι ένα
από τα πιο σοβαρά πράγματα
γύρω πεθαίνουν οι φίλοι
της πνιγμένης παιδικής ηλικίας
κι αρχίζει κανείς ν΄ αμφιβάλλει
για την αθανασία


ΓΡΑΜΜΑΤΑΚΙ
Αγαπητοί φιλόσοφοι,
αγαπητοί προοδευτικοί κοινωνιολόγοι,
αγαπητοί κοινωνικοί ψυχολόγοι:
μη γαμιέστε τόσο με την αποξένωση
εδώ όπου το πιο γαμημένο
είναι το ξένο έθνος.


ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ 
Ο ποιητής πρόσωπο με πρόσωπο με τη σελήνη
καπνίζει την συναρπαστική του μαργαρίτα
πίνει τη δόση του από λέξεις ξένες
πετάει με τα πινέλα του της δροσιάς
ξύνει το βιολάκι του παιδεραστή
Μέχρι που σπάει τη μούρη του
στον τραχύ τοίχο κάποιου στρατοπέδου.


ΠΕΡΙ ΠΟΝΟΚΕΦΑΛΩΝ
Είναι ωραίο να ‘σαι κομουνιστής,
αν και προκαλεί πολλούς πονοκεφάλους.
Κι είναι γιατί ο πονοκέφαλος των κομουνιστών
θεωρείται ιστορικός, που σημαίνει
πως δεν παύει με τα παυσίπονα τα χάπια
αλλά μόνο με την πραγματοποίηση του Παραδείσου στη γη.
Έτσι έχει το πράγμα.
Κάτω από τον καπιταλισμό πονάει κεφάλι
κόβουν κεφάλι.
Στην πάλη για την Επανάσταση το κεφάλι είναι βόμβα βραδυφλεγής.
Στην σοσιαλιστική οικοδόμηση:
κάνουμε πλάνο τον πονοκέφαλο
το οποίον δεν τον κάνει σπάνιο, αλλά το αντίθετο.
Ο κομουνισμός θα είναι, ανάμεσα σε άλλα,
μια ασπιρίνη στο μέγεθος του ήλιου.


ΑΡΓΑ ΤΗ ΝΥΧΤΑ
Ὀταν θα μάθεις πως έχω πεθάνει μην προφέρεις το όνομά μου
γιατί θα σταματήσει ο θάνατος και η ανάπαυση.
Η φωνή σου, που είναι η καμπάνα των πέντε αισθήσεων,
θα ήταν ο αμυδρός φάρος που ζητάει η  καταχνιά μου.
Όταν θα μάθεις ότι έχω πεθάνει πες συλλαβές παράξενες.
Πρόφερε, άνθος, μέλισσα, δάκρυ, ψωμί, καταιγίδα.
Μην αφήσεις τα χείλη σου να βρουν τα έντεκά μου γράμματα.
Νυστάζω, έχω αγαπήσει, έχω κερδίσει τη σιωπή.
Μην προφέρεις τ’ όνομά μου όταν μάθεις πως έχω πεθάνει
από τη σκοτεινή τη γη θα με έφτανε με τη φωνή σου.
Μην προφέρεις τ’ όνομά μου, μην προφέρεις τ’ όνομά μου.
Ὀταν θα μάθεις πως έχω πεθάνει μην προφέρεις τ’ όνομά μου.