Οι ποιητές, αγάπη μου, είναι
Άνθρωποι φρικτοί, ορισμένοι
Τέρατα μοναξιάς, απόφευγε τους
Πάντα, ξεκινώντας από εμένα.
Οι ποιητές, αγάπη μου, είναι
Για να τους διαβάζεις. Αλλά μη δίνεις σημασία
Σε ό, τι κάνουν στη ζωή τους
Raul Gomez Jattin, Ο ποιητής της μοναξιάς, μτφ Γιάννης Σουλιώτης, 2016, εκδ. Οδός Πανός
Μια πορεία στον καιρό της καρδιάς
Την
υγρασία σε ξηρασία μεταλλάσει· η χρυσή βολή
Λυσσομανά στον παγωμένο τάφο.
Μια πορεία στην εποχή των φλεβών
Τη νύχτα σε μέρα μεταλλάσει· αίμα στους ήλιους
τους
Φωτίζει το ζωντανό σκουλήκι.
Μια πορεία στο μάτι προειδοποιεί
Τα κόκκαλα της τύφλωσης κι η μήτρα
Οδηγεί στο θάνατο καθώς η γη διαρρέει.
Ένα σκοτάδι στον καιρό του ματιού
Είναι το μισό του φως· η βυθομετρημένη
θάλασσα
Σκάζει σε λεία γη.
Ο σπόρος που πλάθει ένα δάσος νεφρών
Καρφώνει το μισό καρπό του· και μισό
στάζει
Αργά σ’ έναν άνεμο υπνωμένο.
Ένας καιρός σε κόκκαλα και σάρκα
Είναι υγρασία και ξηρασία· ο ζωντανός κι
ο νεκρός
Κινούνται σαν δυο φαντάσματα μπροστά στο
μάτι.
Μια πορεία στον καιρό του κόσμου
Το στοιχειό σε στοιχειό μεταλλάσει· κάθε
μητέρας παιδί
Κάθεται στη διπλή σκιά του.
Μια πορεία συνεπαίρνει το φεγγάρι προς τον
ήλιο,
Κατεβάζει τις κουρελιασμένες κουρτίνες
του δέρματος
Κι η καρδιά εγκαταλείπει τους νεκρούς της.
Μετάφραση: Γιώργος Μπλάνας
Κι ο Θάνατος δεν θα 'χει εξουσία, εκδ. Ελεύθερος τύπος
ΧΑΜ: Πάει τελείωσε, Κλοβ, τελειώσαμε. Δε σε χρειάζομαι πια.
(Παύση.)
ΚΛΟΒ: Ευτυχής σύμπτωσις.
(Πάει προς την πόρτα.)
ΧΑΜ: Άσε μου το κοντάρι.
(Ο Κλοβ του δίνει το κοντάρι, πάει προς την πόρτα, στέκεται, κοιτάει το ξυπνητήρι, το ξεκρεμάει, ψάχνει να βρει καμιά καλύτερη θέση, πάει προς τη σκαλίτσα, τοποθετεί πάω στη σκαλίτσα το ξυπνητήρι, ξαναγυρνάει στη θέση του πλάι στην πολυθρόνα. Παύση.)
ΚΛΟΒ: Σ’ αφήνω.
(Παύση.)
ΧΑΜ: Προτού φύγεις, πες κάτι.
ΚΛΟΒ: Δεν έχω τίποτα να πω.
ΧΑΜ: Δυο λόγια… που να μπορώ να τα γυροφέρω… στην καρδιά μου.
ΚΛΟΒ: Στην καρδιά σου!
ΧΑΜ: Ναι. (Παύση. Με ορμή.) Ναι! (Παύση.) Μαζί μ’ όλα τ’ άλλα, στο τέλος, τους ίσκιους, τους ψίθυρους, όλα τα βάσανα, για να τελειώνουμε μια για πάντα. (Παύση.) Κλοβ… (Παύση). Δε μου είπε ποτέ κουβέντα. Και στο τέλος, προτού φύγει, χωρίς εγώ να του ζητήσω τίποτα, μου μίλησε. Μου είπε…
ΚΛΟΒ, απαυδισμένος: Α…
ΧΑΜ: Κάτι… από την καρδιά σου.
ΚΛΟΒ: Την καρδιά μου!
ΧΑΜ: Δυο λόγια… από την καρδιά σου.
ΚΛΟΒ, βλέμμα απλανές, άχρωμη φωνή: Μου είπαν, Έτσι είναι ο έρωτας, ναι, ναι, πίστεψέ με, βλέπεις τι –
ΧΑΜ: Μίλα πιο καθαρά!
ΚΛΟΒ: -τι εύκολο που είναι. Μου είπαν, Έτσι είναι η φιλία, ναι, ναι, σε βεβαιώ, δε χρειάζεται να ψάξεις άλλο. Μου είπαν, Εδώ είναι, στάσου, σήκωσε το κεφάλι σου και κοίτα αυτή την ομορφιά. Αυτή την τάξη! Μου είπαν, Έλα τώρα, δεν είσαι δα κανένα ζώο, σκέψου τα αυτά και θα δεις πως όλα γίνονται ξεκάθαρα. Και απλά! Μου είπαν, Όλους αυτούς τους λαβωμένους που πεθαίνουν, με τι επιστημονική φροντίδα τους κοιτάνε. (Παύση.) Λέω στον εαυτό μου, Καμιά φορά, Κλοβ, πρέπει να καταφέρεις να δεινοπαθείς καλύτερα, αν θες να βαρεθούν να σε τιμωρούν – κάποτε. Λέω στον εαυτό μου, Καμιά φορά, Κλοβ, πρέπει να κάνεις πιο αισθητή την παρουσία σου, αν θες να σ’ αφήσουν να φύγεις – κάποτε. Μα νιώθω πολύ γέρος, και πολύ απόμακρος, για να μπορέσω ν’ αλλάξω συνήθειες. Δε θα τελειώσει λοιπόν ποτέ, δε θα φύγω ποτέ. (Παύση.) Ωσότου μια μέρα, ξαφνικά, τελειώνει, αλλάζει, δεν καταλαβαίνω, πεθαίνει ή πεθαίνω εγώ, ούτε αυτό το καταλαβαίνω. Ρωτάω τις λέξεις που απομένουν – ύπνος, ξύπνος, βράδυ, πρωί. Δεν έχουν τίποτα να πουν. (Παύση.) Ανοίγω την πόρτα του κελιού και φεύγω. Έχω τόσο καμπουριάσει που δεν βλέπω παρά τα πόδια μου, αν ανοίξω τα μάτια, κι ανάμεσα στις κνήμες μου λίγη μαυριδερή σκόνη. Λέω πως η γη έσβησε, μόλο που δε θυμάμαι να την είδα ποτέ να φέγγει. (Παύση.) Δεν χρειάζεται πια προσπάθεια. (Παύση.) Όταν θα σωριαστώ, θα κλάψω από ευτυχία.
(Παύση. Πάει προς την πόρτα.)
ΧΑΜ: Κλοβ! (Ο Κλοβ σταματάει χωρίς να γυρίσει προς τον Χαμ. Παύση.) Τίποτα. (Ο Κλοβ προχωρεί.) Κλοβ! (Ο Κλοβ σταματάει χωρίς να γυρίσει.)
ΚΛΟΒ: Είναι αυτό που λέμε: απέρχεται της σκηνής.
ΧΑΜ: Σ’ ευχαριστώ, Κλοβ… για τις υπηρεσίες σου.
ΚΛΟΒ, γυρνάει απότομα: Α, συγγνώμη, εγώ σ’ ευχαριστώ.
Μπέκετ, Σ. 2000. Το τέλος του παιχνιδιού, μτφ Κωστής Σκαλιόρας, εκδ. Ύψιλον, σελ.61-63
Για ένα διεθνές φεμινιστικό κίνημα ενάντια στην καπιταλιστική πατριαρχία και τον συνεχή πόλεμο για την κοινωνική αναπαραγωγή
S. Federici
Ζούμε σε μια εξαιρετική στιγμή, μια στιγμή κατά την οποία όλες οι δυνάμεις, η βία και η επιβολή του καπιταλισμού μετατοπίζονται με τρόπους που, σε μεγάλο βαθμό, έχουν διαμορφώσει την ιστορία. Ο καπιταλισμός γεννήθηκε με τη γενοκτονία, με την αποικιοκρατία, με τη δουλεία και με το κυνήγι μαγισσών. Και υπήρξε ένα βίαιο πατριαρχικό σύστημα σε όλη του την ιστορία. Έχει οδηγήσει σε δύο παγκόσμιους πολέμους που σκότωσαν εκατομμύρια ανθρώπους. Αλλά, τουλάχιστον από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, υπήρξε ένα είδος συμβιβασμού, που οδήγησε σε κάποια διαπραγμάτευση και κάποια αναγνώριση των δικαιωμάτων των λαών, στη διαδικασία της αποαποικιοποίησης. Όλα αυτά σήμερα διαγράφονται. Εισερχόμαστε σε μια νέα φάση της καπιταλιστικής πατριαρχίας. Νομίζω ότι είναι πραγματικά σημαντικό να σκεφτούμε τι σημαίνει αυτό.
Αυτό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο θέλω να μιλήσω για το είδος του αγώνα, για το είδος του κινήματος που χρειαζόμαστε. Πρώτα απ’ όλα, είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσουμε ότι, όπως έχω γράψει και δηλώσει πολλές φορές τα τελευταία χρόνια, αυτό που βλέπουμε σήμερα στην Παλαιστίνη, στο Σουδάν, στο Κονγκό, είναι στην ουσία μια ακραία εκδήλωση μιας διαδικασίας που αναπτύσσεται και προετοιμάζεται από το τέλος της δεκαετίας του 1970. Από τότε ξεκίνησε η μεγάλη αντεπανάσταση—μια αντεπανάσταση ενάντια στα κινήματα της δεκαετίας του ’60, ενάντια στην αποαποικιοποίηση, ενάντια στο φεμινιστικό κίνημα, στο αντιπολεμικό κίνημα.
Έχουμε, λοιπόν, μια διαδικασία που από τη δεκαετία του ’70 κορυφώνεται με την κρίση του χρέους, με τη δομική προσαρμογή, με την επιβολή οικονομικών όρων σε πολλές χώρες, που στην πραγματικότητα διέλυσαν τον κοινωνικό ιστό των χωρών, καταδικάζοντας τεράστιους πληθυσμούς στη μετανάστευση και αναγκάζοντας μαζικές απελάσεις ανθρώπων από τη γη τους. Και φυσικά, όλο αυτό εντείνει τις κοινωνικές συγκρούσεις.
Είναι, λοιπόν, σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η ακραία βία, η γενοκτονική βία, οι δηλώσεις περί εξόντωσης που βλέπουμε να εξελίσσονται και συνεχίζονται μέχρι σήμερα—ιδιαίτερα στην Παλαιστίνη, αλλά όχι μόνο εκεί—δεν είναι αποσυνδεδεμένες, δεν είναι μια ακραία, μεμονωμένη περίπτωση. Αντίθετα, αποτελούν μέρος ενός συνολικού σχεδίου του καπιταλισμού, που πλέον, για διάφορους λόγους, δεν έχει πια χώρο ούτε καν για κάποια μορφή κοινωνικής δημοκρατίας. Και έτσι, απελευθερώνει τη βία του με έναν ανοιχτό και απροκάλυπτο τρόπο. Οι πρόσφατες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ είναι ένα εμβληματικό παράδειγμα αυτής της νέας φάσης του καπιταλισμού, που επιστρέφει στην πιο αποικιοκρατική του περίοδο.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, λοιπόν, το ερώτημα του κινήματος είναι κρίσιμο. Πρέπει να καταλάβουμε ότι, ναι, οι διαδηλώσεις και η δημιουργία διεθνών δικτύων είναι θεμελιώδεις, αλλά ταυτόχρονα πρέπει να αρχίσουμε να επανεξετάζουμε τους ίδιους τους μηχανισμούς που, σε καθημερινή βάση, τροφοδοτούν αυτό το σύστημα και επιτρέπουν στο καπιταλιστικό σύστημα να αναπαραχθεί. Πρέπει να μάθουμε να απενεργοποιούμε τον καπιταλισμό όχι μόνο μέσα από τη μαζική αντιπαράθεση στους δρόμους και σε μαζικές διαδηλώσεις, αλλά και αλλάζοντας την ίδια την οργάνωση της κοινωνικής αναπαραγωγής. Γιατί είναι ακριβώς αυτή η διαδικασία κοινωνικής αναπαραγωγής—που βασίζεται στη σύγκρουση, στις ιεραρχίες, στις διαιρέσεις, στην υποτίμηση ολόκληρων πληθυσμών—που μας έχει οδηγήσει στη σημερινή κατάσταση.
Σε αυτό το σημείο, πιστεύω ότι το φεμινιστικό κίνημα έχει έναν πολύ σημαντικό ρόλο να παίξει. Όχι οποιοδήποτε φεμινιστικό κίνημα, γιατί υπάρχουν πολλές διαφορετικές εκδοχές του φεμινισμού—υπάρχει και ένας νεοφιλελεύθερος, κρατικά χορηγούμενος φεμινισμός που αντιβαίνει σε όσα λέω. Αλλά το λαϊκό φεμινιστικό κίνημα, το οποίο βασίζεται στη μαζική πάλη, έχει αναγνωρίσει τη σημασία της αναπαραγωγής ως πεδίου αγώνα, που αγγίζει κάθε πτυχή της ζωής.
Αυτό το κίνημα μπορεί να δημιουργήσει έναν κοινό τόπο για διαφορετικά κινήματα και να αναδείξει τη συνέχεια μεταξύ οικονομικής κρίσης, φτώχειας, απαλλοτρίωσης και της οικολογικής καταστροφής του πλανήτη. Ένα τέτοιο κίνημα μπορεί να χτίσει δίκτυα αντίστασης, όπως εκείνα που είδαμε τη δεκαετία του 1990 με το αντιπαγκοσμιοποιητικό κίνημα. Και φυσικά, αυτό περιλαμβάνει και το εργατικό κίνημα, το οποίο, δυστυχώς, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, έχει αποδεχτεί κρατικές πολιτικές και συχνά συνεργάστηκε με ιμπεριαλιστικές πολιτικές και την αποικιοκρατία.
Χρειαζόμαστε νέα εργατικά κινήματα, κινήματα που δεν θα διαπραγματεύονται μόνο μισθούς και συντάξεις, αλλά που θα διεκδικούν το δικαίωμα να αποφασίζουν στο τι παράγεται. Κινήματα που θα λένε «Δεν θα παράγουμε βόμβες, δεν θα παράγουμε τοξικά υλικά που καταστρέφουν ζωές». Γιατί η ίδια η οικονομία, όπως έχει ειπωθεί πολλές φορές, είναι πόλεμος.
Πρέπει να αναπτύξουμε νέες μορφές αλληλεγγύης, νέες μορφές κοινοτήτων και παραγωγής που είναι πιο αυτόνομες και αποσυνδέονται από το καπιταλιστικό σύστημα. Αυτό είναι απαραίτητο για να μπορέσουμε να αντιστρέψουμε την επίθεση που βιώνουμε σήμερα—μια ανοιχτή διαδικασία εξόντωσης λαών και λεηλασίας των φυσικών πόρων.
Για παράδειγμα, γνωρίζουμε ότι πίσω από τη μαζική εκδίωξη του παλαιστινιακού λαού βρίσκεται η ανακάλυψη τεράστιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου ανοιχτά της Γάζας από το 2002. Δεν πρόκειται μόνο για την αποικιοκρατική φαντασίωση μετατροπής της Γάζας σε τουριστικό θέρετρο για τους πλούσιους, αλλά και για την κατάληψη αυτών των πόρων.
Γι’ αυτό χρειαζόμαστε κινήματα που δρουν σε πολλαπλά επίπεδα—στην κοινότητα, στην παραγωγή, στη διεθνή αλληλεγγύη.
 |
| Ελιά, Αγκάθα Κωνσταντινίδου |
Τον Ιανουάριο του 2002, απομονωμένος στη Ραμάλα, ο εθνικός ποιητής των Παλαιστινίων Μαχμούντ Νταρουίς σημειώνει μέρα με τη μέρα, σε σύντομα ποιήματα, τις εντυπώσεις του από έναν πόλεμο όλο και πιο άγριο, γράφοντας την "Κατάσταση Πολιορκίας" ένα εκτενές ποίημα που αποτελείται από εκατό περίπου θραύσματα, ως αντίδραση στην επίθεση του ισραηλινού στρατού κατοχής στα παλαιστινιακά εδάφη.
Παρακάτω μερικά θραύσματα:
Όταν τα αεροπλάνα χάνονται, πετούν
τα περιστέρια,
άσπρα άσπρα. Πλένουν του ουρανού τα μάγουλα
με ελεύθερα φτερά και ανακτούν τη λαμπρότητα,
την κυριότητα των αιθέρων και του παιχνιδιού.
Ψηλότερα και πιο ψηλά ακόμη, πετούν
τα περιστέρια, άσπρα άσπρα.
«Αχ να ‘τανε ο ουρανός αληθινός»
[μου λέει κάποιος που περνά ανάμεσα από δυο
οβίδες].
Τα κυπαρίσσια πίσω απ’ τους στρατιώτες,
μιναρέδες,
κρατούν τον ουρανό για να μην πέσει.
Πίσω απ’ το σιδερένιο φράχτη, στρατιώτες
κατουράνε
-κάτω από τον πυργίσκο ενός άρματος-
Κι η φθινοπωρινή ημέρα ολοκληρώνει τη χρυσή
της βόλτα
μέσα σ’ ένα δρόμο φαρδύ, όπως η εκκλησία
μετά την κυριακάτικη προσευχή…
Μόνοι, είμαστε μόνοι ως το μεδούλι
εκτός μονάχα από τις επισκέψεις ενός ουράνιου
τόξου.
Οι απώλειές μας:
Δύο με οχτώ μάρτυρες τη μέρα
Δέκα τραυματίες
Είκοσι σπίτια
Πενήντα ελιόδεντρα
Κι ας μην ξεχνάμε τη δομική ανισορροπία
Που θα χτυπήσει το ποίημα, το θεατρικό έργο
Και τον μισοτελειωμένο πίνακα.
Η μάνα είπε:
Δεν τον είδα να περπατά μέσα στο αίμα του,
δεν είδα την πορφύρα στα πόδια του.
Με την πλάτη στον τοίχο
κι ένα φλιτζάνι ζεστό χαμομήλι στο χέρι,
σκεφτόταν το μέλλον του…
Ο χώρος άρωμα
Καθώς μια γη θυμάμαι
Εισπνέω το αίμα αυτού του αρώματος
Και την απόδημη ψυχή μου νοσταλγώ.
Μ. Νταρουίς, Κατάσταση πολιορκίας, μτφ Αγγελικής Σιγούρο, εκδ. Μαΐστρος
